Awaria AdBlue: odliczanie kilometrów i unieruchomienie silnika

Najważniejsze jest to, żeby licznik nie doszedł do zera w miejscu, z którego auto trzeba będzie holować. Każdy z tych kroków zajmie Ci kilka minut.

Układ SCR (selektywnej redukcji katalitycznej) usuwa ze spalin diesla tlenki azotu, oznaczane jako NOx, za pomocą płynu AdBlue. Bez płynu i bez sprawnych czujników ta reakcja nie zachodzi, dlatego sterownik tak pilnuje obu.

AdBlue to mocznik rozpuszczony w wodzie, stanowiący 32,5% masy roztworu, a jego wymagania opisuje norma ISO 22241. Pompa w module zbiornika podaje płyn pod ciśnieniem do wtryskiwacza w układzie wydechowym. W gorących spalinach mocznik rozkłada się do amoniaku, a w katalizatorze SCR amoniak reaguje z tlenkami azotu i powstają azot oraz para wodna.

Czujnik NOx przed katalizatorem pokazuje sterownikowi, ile tlenków azotu wychodzi z silnika, a czujnik za katalizatorem mówi, ile z nich zostało. Z tych odczytów sterownik liczy dawkę i ocenia sprawność układu. Płyn zamarza poniżej ok. -11 °C, dlatego moduł w zbiorniku ma grzałkę.

Odliczanie jest wymogiem homologacji, a nie pomysłem jednego producenta. Opisuje je załącznik XVI do rozporządzenia Komisji (UE) 2017/1151, który od 2023 r. odsyła w tej sprawie do regulaminu ONZ nr 154. Auto z układem SCR nie może długo jeździć bez płynu ani z niesprawnym dozowaniem.

Najpierw działa system ostrzegania kierowcy. Przy spadającym poziomie płynu włącza się co najmniej 2 400 km przed opróżnieniem zbiornika. Producent może zamiast tego włączyć go najpóźniej wtedy, gdy płynu zostaje na półtora zasięgu pełnego baku paliwa albo 10% pojemności zbiornika, zależnie od tego, co nastąpi wcześniej. Ostrzega też o płynie złej jakości, przerwach w dozowaniu i zużyciu wyraźnie innym niż przewidział producent. Przepisy podają przykłady komunikatów: „uzupełnij AdBlue”, „wykryty niewłaściwy AdBlue”, „nieprawidłowe dozowanie AdBlue”.

Drugi etap to system wymuszający reakcję kierowcy. Przy niskim poziomie płynu włącza się, gdy zapas wystarcza mniej więcej na tyle kilometrów, ile auto przejedzie na pełnym baku paliwa. Zależnie od rozwiązania producenta może to być też mniejszy zapas. Przy złej jakości płynu i nieprawidłowym dozowaniu kierowca ma tylko 50 km od ostrzeżenia, zanim ruszy odliczanie. Dlatego licznik startuje zwykle od dystansu zbliżonego do zasięgu jednego baku, a nie od kilkudziesięciu kilometrów.

Sposób zablokowania auta wybiera producent. Przepisy dopuszczają:

• brak ponownego uruchomienia silnika po zakończeniu odliczania kilometrów albo uruchomień (uruchomienia przez system start-stop się nie liczą);
• brak uruchomienia po zatankowaniu paliwa;
• blokadę wlewu paliwa;
• ograniczenie prędkości, stopniowe albo od razu po uruchomieniu silnika: tuż przed zablokowaniem ponownego uruchomienia auto jedzie najwyżej 50 km/h.

Ekran musi pokazywać liczbę pozostałych kilometrów albo uruchomień i warunki, po których spełnieniu auto znowu ruszy. Dokładne brzmienie komunikatów zależy od marki: przykłady opisujemy w artykułach o tym, jak wygląda błąd AdBlue w Peugeot i Citroën oraz awaria AdBlue w Fordzie Transit.

Licznik uruchamia zarówno pusty zbiornik, jak i usterka, przez którą układ nie dozuje płynu albo nie może sprawdzić efektu. Kod błędu mówi, co sterownik wykrył, ale rzadko wskazuje konkretną część.

Ten sam kod sprawności SCR może dać uszkodzony czujnik, zapchany wtryskiwacz albo płyn o złym stężeniu. Jak odróżnić te przypadki, opisujemy w artykule czujnik NOx: objawy i koszty.

Tak, ale tylko wtedy, gdy przyczyną był brak płynu, i tylko po dolaniu odpowiedniej ilości. Przy usterce licznik po dolaniu dalej spada.

Gdy blokada już zadziałała, przepisy pozwalają ją zdjąć dopiero po usunięciu usterki albo po dolaniu odpowiedniej ilości płynu. Musi go wystarczyć na półtora zasięgu pełnego baku albo stanowić co najmniej 10% pojemności zbiornika AdBlue. Liczbę litrów i sposób postępowania po dolaniu podaje instrukcja obsługi. Jeśli zbiornik był pusty, a dolejesz za mało, auto może dalej nie ruszyć.

Samo skasowanie błędów testerem bez naprawy też nie wystarczy. Po naprawie usterki blokadę można zresetować przez gniazdo diagnostyczne, ale wtedy auto ma najwyżej 50 km na potwierdzenie, że usterka zniknęła. Jeśli wróci, blokada działa znowu. Przyczyna jej aktywacji zostaje w pamięci sterownika przez co najmniej 800 dni albo 30 000 km i nie da się jej skasować testerem.

Po dojściu do zera silnik zwykle pracuje do zgaszenia, a potem już nie ruszy, bo przepisy każą blokować ponowne uruchomienie. W autach z ograniczaniem osiągów prędkość spada stopniowo jeszcze przed blokadą.

Jeśli przyczyną jest tylko brak płynu, dolanie ilości podanej w instrukcji zwykle przywraca rozruch. Jeśli przyczyną jest usterka, auto potrzebuje naprawy: mechanik wymienia uszkodzoną część, a potem kasuje blokadę testerem. Do tego czasu zostaje holowanie do warsztatu albo naprawa na miejscu.

Do auta, które już nie odpala, też przyjedziemy. Błędy i stan licznika odczytamy przy wyłączonym silniku, ale porównanie czujników NOx po rozgrzaniu wymaga pracy silnika, więc zakres diagnostyki bywa wtedy mniejszy. Mówimy o tym przy umawianiu wizyty.

Celem diagnostyki jest wskazanie części, która naprawdę zawiodła, zanim ktokolwiek kupi drogi moduł. Wizyta trwa zwykle 45-⁠60 minut, a w zbiorniku musi być płyn, bo bez niego nie da się sprawdzić dozowania.

1. Odczyt błędów i licznika ze sterownika silnika, a jeśli auto go ma, także z osobnego sterownika układu SCR, razem z warunkami, w jakich błąd się zapisał.
2. Wartości bieżące: poziom i temperatura płynu, ciśnienie w układzie, praca grzałki.
3. Czujniki NOx: porównanie odczytów przed katalizatorem i za nim na rozgrzanym silniku.
4. Test dozowania testerem: czy pompa buduje ciśnienie, a wtryskiwacz reaguje na polecenie sterownika.
5. Oględziny: białe osady na wtryskiwaczu i złączach, wycieki, uszkodzone przewody.
6. Raport dla Ciebie i mechanika: co wymienić albo wyczyścić i w jakiej kolejności.

Nie wymieniamy części. Usterki diagnozujemy, naprawę mechaniczną według naszego raportu wykonuje Twój mechanik, a po naprawie możemy skasować błędy i sprawdzić, czy układ dozuje płyn.

Diagnostyka AdBlue z dojazdem kosztuje od 149 zł brutto, a dojazd do 50 km od naszych lokalizacji jest w cenie. Koszt samej naprawy zależy od tego, która część zawiodła.

Rozpiętość jest duża. Najtańsze bywa dolanie płynu, wymiana płynu złej jakości albo naprawa złącza. Czujnik NOx, wtryskiwacz AdBlue i moduł pompy to już wydatki liczone w setkach albo tysiącach złotych. Kwota zależy od auta i od tego, czy wybierzesz część oryginalną, czy zamiennik. Najdroższy bywa moduł, który producent sprzedaje tylko razem ze zbiornikiem. Dlatego wymiana części na próbę kosztuje zwykle więcej niż diagnostyka, która wskazuje właściwą część.

Jeśli auto ma też kłopot z filtrem DPF albo zaworem EGR, wybierz pakiet Diagnoza DPF i EGR od 349 zł. Obejmuje on diagnostykę wszystkich układów spalin, log z jazdy i wymuszoną regenerację filtra, jeśli jego stan na nią pozwala.

W firmie odliczanie w jednym aucie oznacza zwykle zmianę planu tras na kilka dni. Dużą część tego kosztu da się uniknąć prostymi zasadami.

• Jedna osoba odpowiada za płyn i zgłoszenia komunikatów z całej floty.
• Zapas AdBlue zgodnego z ISO 22241 stoi w zamkniętych opakowaniach, z dala od słońca.
• Kierowca zgłasza pierwszy komunikat tego samego dnia, ze zdjęciem licznika.
• Auto z odliczaniem idzie na diagnostykę przed kolejną dłuższą trasą.

Przy kilku autach przyjeżdżamy na parking Twojej firmy i sprawdzamy je po kolei, a każde dostaje osobny raport. Jak wygląda taka wizyta i co jeszcze robimy dla firm z busami, opisujemy na stronie busy i floty: dojazd na parking firmy.

Sam możesz dolać płyn i obserwować licznik. Umów diagnostykę, gdy:

• komunikat mówi o usterce układu, a nie o niskim poziomie płynu;
• licznik spada mimo pełnego zbiornika;
• komunikat wraca po kilku dniach od dolania płynu;
• błędy pojawiają się głównie zimą;
• przy wtryskiwaczu albo pod autem widać białe osady;
• inny warsztat zaleca wymianę drogiego modułu bez pomiarów.

Nie. Emulator udaje sprawny układ, ale emisja tlenków azotu zostaje wysoka. Pojazd bez sprawnego układu oczyszczania spalin nie spełnia wymagań art. 66 Prawa o ruchu drogowym. Zatrzymanie dowodu rejestracyjnego pojazdu, który narusza wymagania ochrony środowiska, przewiduje art. 132 tej ustawy. Inspekcja Transportu Drogowego opisuje kontrole, po których kierowcy z emulatorem dostali mandaty i zakaz dalszej jazdy, a przewoźnikom groziło postępowanie administracyjne. Opisane przypadki dotyczyły ciężarówek.

W aucie drogowym raport wskazuje usterkę, którą usuwa mechanik. Kalibracje zmieniające działanie układu SCR wykonujemy wyłącznie dla pojazdów wykorzystywanych poza drogami publicznymi (motorsport, tor, zastosowania pozadrogowe), po podpisaniu oświadczenia o przeznaczeniu pojazdu.