Jak sprawdzić, czy auto ma DPF: VIN, dokumenty i oględziny

Żadna metoda z osobna nie daje pewności w każdym aucie, dlatego najlepiej połączyć dwie albo trzy.

Dane producenta i tester mówią o dwóch różnych rzeczach. Pierwsze pokazują, z czym auto wyjechało z fabryki, a tester, co działa w nim dziś. Przy zakupie używanego auta potrzebujesz obu.

VIN to 17-znakowy numer identyfikacyjny pojazdu. Znajdziesz go w dowodzie rejestracyjnym w rubryce E, na tabliczce znamionowej i na nadwoziu, w wielu autach także pod przednią szybą.

1. Spisz VIN z dowodu i porównaj go z numerem na aucie. Przy zakupie to i tak obowiązkowy krok.
2. Zapytaj serwis marki, czy w danych producenta dla tego numeru jest filtr cząstek stałych. Serwis poda też zwykle kod silnika i normę emisji.
3. Sprawdź katalog części oryginalnych: sklep, który dobiera części po VIN, pokaże, czy dla Twojego auta przewidziano filtr DPF.
4. Porównaj wynik z kodem silnika. W starszych dieslach ten sam typ silnika oferowano czasem w wersji z filtrem i bez niego, więc kod silnika to wskazówka, a nie dowód.

Dlaczego darmowe dekodery bywają zawodne? VIN nie ma pola „filtr cząstek stałych”. Jego środkowa część opisuje model i czasem silnik według systemu producenta, a pełną listę wyposażenia producent trzyma w swoich bazach. Dekoder zgaduje ją z ogólnych danych, więc myli się przy wersjach, które różnią się tylko osprzętem.

Norma emisji to najprostsza wskazówka, bo o montażu filtra zdecydowały limity cząstek stałych w kolejnych normach Euro.

Normę auta zarejestrowanego w Polsce sprawdzisz w bezpłatnej usłudze gov.pl po numerze rejestracyjnym. W dowodzie rejestracyjnym może być adnotacja „(V.9) poziom emisji spalin - Euro …”, a w dokumentach z zagranicy norma jest w świadectwie zgodności (COC).

Uważaj na adnotację wpisaną na podstawie samego roku produkcji. Przepisy każą wtedy urzędowi przyjąć Euro 5 dla aut od 2010 r., choć dla wszystkich nowych aut obowiązywała dopiero od 2011 r. Przy rocznikach 2009-⁠2010 sprawdź więc dane producenta. W aucie z importu liczy się rok produkcji i dokumenty producenta, a nie data pierwszej rejestracji w Polsce.

DPF (ang. Diesel Particulate Filter) to ogólna nazwa filtra cząstek stałych w dieslu. FAP (franc. filtre à particules) to nazwa z aut Peugeot i Citroën, dziś w grupie Stellantis. Grupa PSA montowała go seryjnie od 2000 r., razem z dodatkiem do paliwa na bazie ceru, który ułatwia wypalanie sadzy.

W benzynie ten sam rodzaj filtra nazywa się GPF albo OPF. Opisujemy go w artykule o tym, jak działa filtr GPF (OPF) w benzynie. Sprawdzając dokumenty i katalog części, szukaj każdej z tych nazw.

Filtr to metalowa obudowa w układzie wydechowym, zwykle blisko silnika, często razem z katalizatorem, a w części aut dalej pod podłogą. Najłatwiej rozpoznać go po osprzęcie.

• Czujnik różnicy ciśnień. Mały czujnik przy silniku albo na nadwoziu, od którego dwa przewody, metalowe rurki albo wężyki, prowadzą do wlotu i wylotu filtra.
• Czujniki temperatury spalin. Wkręcone w układ wydechowy przed filtrem, a często także za nim, z przewodem elektrycznym.

Oglądaj zimne auto i niczego nie odkręcaj. Pod spód zaglądaj tylko wtedy, gdy auto stoi na podnośniku albo nad kanałem. Oględziny pokażą obudowę, ale nie powiedzą, czy w środku jest wkład.

W aucie, które fabrycznie miało filtr, jego brak zwykle nie jest widoczny z zewnątrz. Obudowa może zostać na miejscu, a zmienia się jej wnętrze i oprogramowanie sterownika. Poniższe sygnały pojedynczo niczego nie przesądzają, ale razem mówią dużo.

• Różnica ciśnień bliska zera przy wyższych obrotach. Sprawny filtr stawia opór, więc różnica ciśnień rośnie razem z przepływem spalin. Pusty wkład prawie go nie stawia.
• Parametry filtra stoją w miejscu. Masa sadzy się nie zmienia, licznik regeneracji nie rośnie mimo przebiegu albo tester nie pokazuje tych wartości, choć model powinien je mieć.
• Błędy filtra i czujnika. Na usterkę, ale też na ingerencję w układ może wskazywać kod P2002: sprawność filtra poniżej progu albo kod P2452: usterka czujnika ciśnienia filtra.
• Sadza w końcówce wydechu. Sprawny filtr zatrzymuje sadzę. Gruba, czarna warstwa w końcówce albo czarny dym przy przyspieszaniu zwykle oznaczają, że sadza przechodzi przez filtr, bo wkład jest pęknięty albo go nie ma.
• Ślady na obudowie. Świeże spawy, rozcięta i ponownie zespawana obudowa, nieoryginalne obejmy albo brak czujników, które powinny w niej być.

Najpewniejszy jest odczyt testerem połączony z oględzinami od spodu. Nie podpowiadamy, jak ukryć brak filtra, i nie pomagamy w tym. Jeśli filtr jest, ale regeneracje się nie udają, zajrzyj do artykułu o tym, jak przebiega wypalanie DPF.

Przed zakupem diesla najwięcej powie tester. Diagnostykę możemy zrobić u sprzedającego, jeśli auto stoi w naszej strefie dojazdu, a sprzedający zgodzi się na podłączenie testera.

W czasie wizyty sprawdzamy:

• błędy zapisane we wszystkich sterownikach, do których ma dostęp tester;
• parametry filtra DPF: różnicę ciśnień, masę sadzy i popiołu, historię regeneracji;
• zawór EGR, układ SCR z AdBlue, sondy lambda i katalizator, bo jedna diagnostyka obejmuje wszystkie układy emisji;
• parametry pracy silnika na biegu jałowym i przy wyższych obrotach.

Diagnostyka komputerowa przed zakupem kosztuje od 149 zł, a dojazd do 50 km od centrum każdej z naszych lokalizacji jest w cenie. Dostajesz raport z zaleceniami. Oględziny od spodu, np. spawów na obudowie filtra, najlepiej zlecić mechanikowi z podnośnikiem.

Pojazd bez sprawnego układu oczyszczania spalin nie spełnia wymagań art. 66 Prawa o ruchu drogowym. Jeśli kupisz auto bez filtra, który miało fabrycznie, kupujesz razem z nim ten problem.

Przy kontroli drogowej kierowcy grozi grzywna, a policjant zatrzymuje dowód rejestracyjny, gdy pojazd narusza wymagania ochrony środowiska (art. 132 tej ustawy). W takim przypadku nie może zezwolić na dalszą jazdę. Zatrzymanie trafia do centralnej ewidencji pojazdów, a zwrot po naprawie i badaniu technicznym może odnotować stacja kontroli pojazdów (art. 132 ust. 1b i 6a). W UE trwają też prace nad pomiarem liczby cząstek stałych na przeglądach. Auto bez sprawnego DPF prawdopodobnie takiego pomiaru nie zaliczy, choć w Polsce nie ma jeszcze terminu jego wprowadzenia.

Przywrócenie filtra to zwykle nowy filtr i jego montaż u mechanika, a często też powrót do oprogramowania sterownika, które obsługuje filtr. Dolicz te koszty do ceny auta albo zrezygnuj z zakupu. Skutki prawne i rachunek obu dróg opisujemy w artykule o tym, co grozi za jazdę bez sprawnego DPF.

Kalibracje zmieniające działanie filtra wykonujemy wyłącznie dla pojazdów wykorzystywanych poza drogami publicznymi (motorsport, tor, zastosowania pozadrogowe), po podpisaniu oświadczenia o przeznaczeniu pojazdu. W aucie drogowym zaczynamy od diagnostyki i przywrócenia sprawnego filtra, które wykonuje Twój mechanik.